(۴)
راه ‏ها و شیوه‏ هاى مبارزه با تهاجم فرهنگى از دیدگاه قرآن و حدیث

رسولى، حبیب‏ الله

كارشناسى ارشد علوم قرآن و حدیث
دانشكده علوم انسانى دانشگاه تربیت مدرّس
استاد راهنما: دكتر لسانى فشاركى، محمّدعلى
۱۳۷۵
۱۴۹ ص

در این پایان‏نامه، ابتدا نگارنده به بیان موضوع تهاجم فرهنگى در قرآن مجید و احادیث پیامبر اكرم و امامان معصوم‏علیهم السلام پرداخته است و به همین منظور، تحقیقى موضوعى در قرآن كریم انجام داده و دو تعبیر كلیدى «صدّ عن سبیل الله» و «إضلال عن سبیل الله» را كه نمایانگر موضوع تهاجم فرهنگى است، در آیات و سیاق‏هاى قرآنى و نیز روایات و احادیث اسلامى، بررسى و تحلیل كرده است و راه‏هاى مقابله با تهاجم فرهنگى در قرآن و روایات را تبیین نموده و خاطرنشان كرده است كه قرآن مجید، به عنوان كتاب هدایت و مكتب انسان‏ساز، ضمن بیان تفصیلى موضوع تهاجم فرهنگى، به راه‏ها و شیوه‏هاى برخورد و مقابله با آن نیز راهنمایى نموده است. وى ضمن یك نتیجه‏گیرى كلّى، تنها راه حل مشكل تهاجم فرهنگى را روى‏آوردن به قرآن حكیم و روایات اسلامى و بهره‏گیرى از دستورهاى الهى و تعالیم معصومان‏علیهم السلام دانسته است.
این پایان‏نامه از سه فصل تشكیل شده است.
فصل اوّل در تعاریف و كلّیات است كه خود در چند بخش بررسى مى‏شود. بخش اوّل، تعریف فرهنگ و تهاجم فرهنگى است. نگارنده، در این بخش با استناد به فرهنگ‏نامه‏ها، واژه‏هاى «فرهنگ» و «تهاجم» را بررسى كرده و كاربرد هر یك را جداگانه و موردى بیان كرده است. سپس تركیب این دو كلمه را در تعاریف و اصطلاحات، خصوصاً موارد استفاده آنها را در سخنان بزرگان و رهبران دینى، روشن ساخته است.
بخش دوم این فصل، درباره سابقه هجوم فرهنگى به جوامع دینى است. نویسنده با استناد به آیات قرآن، سابقه این هجوم را از بدو پیدایش اسلام مى‏داند.
بخش سوم، در مورد تاریخچه هجوم فرهنگى به جوامع اسلامى است.
بخش چهارم نیز به شناسایى روش‏ها و شیوه‏هاى تهاجم فرهنگى مى‏پردازد. نویسنده، ۲۸ شیوه را براى پیشبرد تهاجم فرهنگى عنوان مى‏كند.
بخش پنجم، درباره اهداف تهاجم فرهنگى است. نگارنده، به طور خلاصه، به تعدادى از این اهداف اشاره مى‏كند و به اختصار، آنها را شرح مى‏دهد.
فصل دوم، زمینه ‏هاى مبارزه با تهاجم فرهنگى در قرآن و حدیث را برمى‏رسد. این فصل در بخش‏هایى مانند: واژه‏ها و تعبیرات كلیدى مربوط به این بحث و موارد كاربرد اصطلاحات مربوط به بحث در احادیث و روایات، سامان یافته است.
فصل سوم به بیان روش ‏ها و شیوه ‏هاى مبارزه با تهاجم فرهنگى در قرآن و سنّت پیامبر اكرم و ائمه اطهار اختصاص دارد. نویسنده در این فصل، تعدادى از روش‏هاى مقابله را نام برده و درباره هر كدام توضیحاتى نیز داده است. از جمله این روش‏هاست: رعایت تقواى الهى، رعایت آداب معاشرت اسلامى، آداب نگاه كردن، آداب سخن گفتن، آداب لباس پوشیدن، آداب آرایش كردن، آداب عبادات و اقامه فریضه نماز، پرداخت خمس و زكات و مالیات، امر به معروف و نهى از منكر، مراسم عبادى - سیاسى حج، ترك محرّمات، تسریع در امر ازدواج، رعایت مقرّرات شرع و عرف، پُر كردن اوقات فراغت جوانان، ورزش، بهره‏گیرى از ابزارهاى سمعى و بصرى و انتشاراتى به نحو صحیح، اردوهاى مختلف سیاحتى، زیارتى، آموزشى، كسب فضایل اخلاقى و معنوى، ارتقاى فرهنگ جامعه، تربیت نسلى انقلابى و مؤمن، حاكم نمودن ارزش‏هاى اسلامى در جامعه، هوشیارى و بیدارى در برابر توطئه‏هاى دشمن و شخصیت قائل بودن براى نوجوانان و جوانان.