529
ترجمه تفسیر المیزان

ناملايماتي است كه ديگري براي آدمي فراهم ساخته، و" اشتكاء" اظهار ناراحتي‌هايي است كه خودش پيش آمده. و كلمه" تحاور" به معناي مراجعه به يكديگر در سخن گفتن است، كه آن را" محاوره" نيز مي‌گويند. وقتي گفته مي‌شود" حاوره، محاورة" معنايش اين است كه فلاني با فلان كسي گفتگو كرد «۱».

آيات چهارگانه و يا شش‌گانه اول سوره در باره ظهار نازل شده، كه در عرب جاهليت يكي از اقسام طلاق بوده، به اين صورت كه وقتي مي‌خواسته زنش را بر خود حرام كند مي‌گفته: " انت مني كظهر امي- تو نسبت به من مانند پشت مادرم هستي". با گفتن اين كلام زنش از او جدا و تا ابد بر او حرام مي‌شده. بعد از ظهور اسلام يكي از مسلمانان مدينه (انصار) همسر خود را ظهار كرد، و بعدا از كار خود پشيمان شد. همسرش نزد رسول خدا (ص) رفته جريان را عرضه داشت، و راه چاره‌اي خواست تا دوباره شوهرش به او برگردد و با آن جناب مجادله مي‌كرد و به درگاه خدا شكوه مي‌نمود. در اينجا بود كه آيات شريفه مورد بحث نازل گرديد.

و مراد از" سمع" در جمله" قَدْ سَمِعَ اللَّهُ" استجابت دعا و برآوردن حاجت است. و كنايه آوردن از برآوردن حاجت و استجابت دعا به كلمه" سمع" در گفتگوها شايع است.

دليل اين معنا جمله" تُجادِلُكَ فِي زَوْجِها وَ تَشْتَكِي إِلَي اللَّهِ" است كه ظهورش در اين است كه زن نامبرده در تلاش پيدا كردن راهي بوده كه از شوهرش جدا نشود، اينها كه گفته شد راجع به جمله" قَدْ سَمِعَ اللَّهُ" بود. اما" سمع" در جمله" وَ اللَّهُ يَسْمَعُ تَحاوُرَكُما" به همان معناي معروفش (شنيدن) است.

و معناي آيه اين است كه: خداي تعالي درخواست آن زن را كه با تو در مورد شوهرش مجادله مي‌كرد مستجاب كرد، زني كه شوهرش او را ظهار كرده بود، و او از اندوه و بدبختي خود شكايت مي‌كرد و خدا گفتگوي تو را با او و او را با تو شنيد، كه خدا شنواي صوتها و بيناي ديدني‌ها است.

[سنت جاهلي" ظهار" و الغاء و منكر و دروغ اعلام كردن آن در آيه: الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ...].....


ترجمه تفسیر المیزان
528

اشاره

اين سوره متعرض مطالب گوناگون از احكام و آداب و صفات است. قسمتي از آن مربوط به حكم ظهار است، قسمتي هم مربوط به نجوي و بيخ گوشي سخن گفتن است.

قسمتي هم مربوط به آداب نشستن در مجلس. و قسمتي راجع به اوصاف كساني است كه با خدا و رسولش مخالفت مي‌كنند، و يا با دشمنان دين دوستي مي‌ورزند، و كساني را كه از دوستي با آنان احتراز مي‌كنند معرفي نموده، به وعده‌اي جميل در دنيا و آخرت دلخوش مي‌سازد.

اين سوره به شهادت سياق آياتش در مدينه نازل شده.

" قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ فِي زَوْجِها وَ تَشْتَكِي إِلَي اللَّهِ وَ اللَّهُ يَسْمَعُ تَحاوُرَكُما..."

در مجمع البيان مي‌گويد: كلمه" اشتكاء" كه مصدر فعل" تشتكي" است، به معناي اظهار ناراحتي است، و فرقش با كلمه" شكايت" اين است كه شكايت به معناي

ترجمه الميزان، ج‌۱۹،

  • نام منبع :
    ترجمه تفسیر المیزان
    موضوع :
    قرن 14
تعداد بازدید : 25617
صفحه از 1598
پرینت  ارسال به