623
ترجمه تفسیر المیزان

" فَكانَ عاقِبَتَهُما أَنَّهُما فِي النَّارِ خالِدَيْنِ فِيها وَ ذلِكَ جَزاءُ الظَّالِمِينَ" از ظاهر آيه برمي‌آيد كه ضميرهاي تثنيه به شيطان و انسان برمي‌گردد كه نامشان در ضمن مثل گذشته آمده بود. در نتيجه در اين آيه عاقبت شيطان در فريبكاري‌اش و عاقبت انسان در فريب خوردن و گمراه شدنش بيان شده، و در آن اشاره شده كه اين عاقبت هم عاقبت منافقين است در وعده‌هاي دروغين كه به بني النضير دادند، و هم عاقبت بني النضير است در فريب خوردنشان از وعده‌هاي دروغي منافقين، و در اصرارشان بر مخالفت با رسول خدا (ص). و معناي آيه روشن است.

بحث روايتي [(چند روايت راجع به تبعيد بني النضير، عهد شكني منافقان با آنان و داستان برصيصاي عابد كه كارش به كفر انجاميد)].....


ترجمه تفسیر المیزان
622

سراب را خورده، و با خيال بازي مي‌كرده، آن وقت همان شيطان خود را كنار كشيده، مي‌گويد: من از تو و رفتار تو بيزارم، و نه تنها به وعده‌هايش عمل نمي‌كند، بلكه اين سوز را هم به او مي‌گذارد كه" إِنِّي بَرِي‌ءٌ مِنْكَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمِينَ".

و كوتاه سخن آنكه: مثل منافقين در اينكه مردم بني النضير را به مخالفت با رسول خدا (ص) واداشته، و وعده نصرتشان دادند، و سپس بي‌وفايي كرده، وعده خود را خلف نمودند، نظير مثل شيطان است در اينكه انسان را به سوي كفر مي‌خواند، و با وعده‌هاي دروغي‌اش فريبش داده، به كفر وادارش مي‌كند. و در آخر از او بيزاري جسته، بعد از يك عمر كفر ورزيدن، در روزي كه بسيار به كمك نيازمند است تنهايش مي‌گذارد.

بعضي از مفسرين «۱» گفته‌اند: مراد از آوردن اين مثل، اشاره به داستان برصيصاي عابد است كه شيطان زناي با زني را در نظرش جلوه داد، و در آخرش به كفرش هم كشانيد كه داستانش در بحث روايتي آينده- ان شاء اللَّه تعالي- خواهد آمد.

بعضي «۲» ديگر گفته‌اند: منظور از اين مثل كه فرمود" كَمَثَلِ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيباً" بيان حال كفار مكه در روز جنگ بدر است كه نقل اين قول در سابق هم گذشت. و مراد از كلمه" انسان" در اين مثل ابو جهل است. و منظور از اينكه فرموده" شيطان به او گفت كفر بورز" همان داستاني است كه خداي تعالي در اين خصوص نقل نموده است: " وَ إِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ وَ قالَ لا غالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَ إِنِّي جارٌ لَكُمْ فَلَمَّا تَراءَتِ الْفِئَتانِ نَكَصَ عَلي عَقِبَيْهِ وَ قالَ إِنِّي بَرِي‌ءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَري ما لا تَرَوْنَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ وَ اللَّهُ شَدِيدُ الْعِقابِ" «۳».

بنا بر اين احتمال، گفتار شيطان كه گفت" إِنِّي أَخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمِينَ" كلامي جدي بوده است، چون مي‌ترسيده همان فرشتگاني كه در بدر نازل شده بودند تا مؤمنين را ياري كنند، او را عذاب كنند. و اما بنا بر دو وجه قبلي، گفتار مذكور جدي نبوده، بلكه نوعي استهزاء و خوار داشتن بوده است.

__________________________________________________

(۱ و ۲)روح المعاني، ج ۲۸، ص ۵۹.

(۳)زماني كه شيطان براي ايشان اعمالشان را جلوه داد و گفت كه امروز احدي از مردم نيست كه بتواند شما را شكست دهد، و من به شما تامين مي‌دهم، ولي همين كه دو صف در برابر هم قرار گرفتند، پاي خود را عقب كشيد و گفت من از شما بيزارم، من چيزهايي مي‌بينم كه شما نمي‌بينيد، و من از خدا مي‌ترسم كه خدا شديد العقاب است. سوره انفال، آيه ۴۸.

ترجمه الميزان، ج‌۱۹،

  • نام منبع :
    ترجمه تفسیر المیزان
    موضوع :
    قرن 14
تعداد بازدید : 23389
صفحه از 1598
پرینت  ارسال به