289
ترجمه تفسیر المیزان

هم همين است، چون بقيه فسادها از اينجا شروع مي‌شود و شريعت اسلام همانطور كه قبلا هم گفته شد اساس احكام خود را تحفظ بر عقل قرار داده، خواسته است با روش عملي، عقل مردم را حفظ كند، (و بلكه رشد هم بدهد)، و اگر از شراب، و قمار، و تقلب، و دروغ، و امثال اين گناهان نهي كرده، باز براي اين است كه اينگونه اعمال ويرانگر عقلند و بدترين عملي كه حكومت عقل را باطل مي‌سازد در ميان اعمال شرب خمر، و در ميان اقوال دروغ و زور است.

پس اين اعمال يعني اعمالي كه حكومت عقل را باطل مي‌سازد، و در رأس آن سياست‌هايي است كه مستي و دروغ را ترويج مي‌كند، اعمالي است كه انسانيت را تهديد مي‌كند، و بنيان سعادت او را منهدم ساخته، آثاري هر يك تلخ‌تر از ديگري ببار مي‌آورد، آري شراب آب شور را مي‌ماند كه هر چه بيشتر بنوشند تشنه‌تر مي‌شوند، آنجا كه كار به هلاكت برسد، آثار اين آب آتشين هم روز به روز تلخ‌تر، و بر دوش انسانها سنگين‌تر است، چون مبتلاي به شراب جرعه‌اي ديگر مي‌نوشد تا بلكه شايد خستگيش بر طرف شود، ولي تلاشي بيهوده مي‌كند.

و اين فخر براي دين مبين اسلام اين محجه بيضا و شريعت غرا بس است، كه زير بناي احكام خود را عقل قرار داده، و از پيروي هواي نفس كه دشمن عقل است نهي فرموده.

و گفتني‌هاي ما پيرامون شرب خمر بيش از اينها است ان شاء اللَّه تتمه آن در سوره مائده از نظر خواننده خواهد گذشت.

[تحريم تدريجي ميگساري توسط شارع مقدس اسلام]... ص: ۲۹۰

و از آنجايي كه مردم به قريحه حيوانيت كه دارند همواره متمايل به لذائذ شهوت هستند، و اين تمايل اعمال شهواني را بيشتر در بين آنان شايع مي‌سازد تا حق و حقيقت را، و قهرا مردم به ارتكاب آنها عادت نموده تركش برايشان دشوار مي‌شود، هر چند كه ترك آن مقتضاي سعادت انساني باشد، بدين جهت خداي سبحان مبارزه با اينگونه عادتها را تدريجا در بين مردم آغاز كرد، و با رفق و مدارا تكليفشان فرمود:

يكي از اين عادات زشت و شايع در بين مردم مي‌گساري بود، كه شارع اسلام به تدريج تحريم آن را شروع كرد، و اين مطلب با تدبر در آيات مربوط به اين تحريم كه مي‌بينيم چهار بار نازل شده كاملا به چشم مي‌خورد.

بار اول فرموده:" قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ، وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ" «۱» و اين آيه در مكه نازل شده، و بطور كلي هر عملي را مصداق اثم باشد تحريم كرده،

__________________________________________________

(۱)بگو پروردگار من تنها فواحش چه ظاهري و چه باطني آن و نيز اثم و ستم بدون حق را تحريم كرده." سوره اعراف آيه ۳۲"

ترجمه الميزان، ج‌۲،


ترجمه تفسیر المیزان
288

فذ را به نامش بيرون آوردند مي‌دادند و اگر توأم بيرون مي‌شد دو سهم، و همچنين و اگر يكي از سه چوبه منيح و سفيح و رغد به نام كسي در مي‌آمد، چيزي از آن سهام عايدش نمي‌شد، با اينكه صاحبان اين سه سهم در دادن پول شتر شركت داشتند و اين عمل هميشه ميان ده نفر انجام مي‌شد، و در تعيين اينكه چه كسي صاحب فذ، و چه كسي صاحب توأم و يا آن هشت چوبه ديگر باشد با قرعه تعيين مي‌كردند.

[معناي" اثم" و بيان مضرات جسماني و اخلاقي ميگساري]... ص: ۲۸۹

" قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ" كلمه (كبير) با ثاي سه نقطه يعني كثير نيز قرائت شده، و كلمه (اثم) از نظر معنا نزديك است به كلمه (ذنب)، و نظاير آن، و آن عبارت است از حالتي كه در انسان، يا هر چيز ديگر يا در عقل پيدا مي‌شود كه باعث كندي انسان از رسيدن به خيرات مي‌گردد، پس اثم آن گناهي است كه به دنبال خود شقاوت و محروميت از نعمت‌هاي ديگري را مي‌آورد، و سعادت زندگي را در جهات ديگري تباه مي‌سازد، و دو گناه مورد بحث از همين گناهان است و بدين جهت آن را اثم خوانده.

اما مي‌گساري مضراتي گوناگون دارد، يكي مضرات طبيعي، و يكي اخلاقي، و يكي مضرات عقلي، اما ضررهاي طبيعي و آثار سوء و جسمي اين عمل اختلال‌هايي است كه در معده، و روده، و كبد، و شش، و سلسله اعصاب و شرايين، و قلب، و حواس ظاهري، چون بينايي و چشايي و غير آن پديد مي‌آورد كه پزشكان حاذق قديم و جديد تاليفات بسياري نوشته و آمارهاي عجيبي ارائه داده‌اند، كه از كثرت مبتلايان به انواع مرضهاي مهلكي خبر مي‌دهد كه از اين سم مهلك ناشي مي‌شود.

و اما مضرات اخلاقي شراب اين است كه علاوه بر آثار سويي كه گفتيم در درون انسان دارد و علاوه بر اينكه خلقت ظاهري انسان را زشت و بي‌قواره مي‌كند، انسان را به ناسزاگويي وا مي‌دارد، و نيز به ديگران ضرر مي‌رساند، و مرتكب هر جنايتي و قتلي مي‌شود، اسرار خود و ديگران را فاش مي‌سازد، به نواميس خود و ديگران هتك و تجاوز مي‌كند، تمامي قوانين و مقدسات انساني را كه اساس سعادت زندگي انسانها است باطل و لگدمال مي‌كند، و مخصوصا ناموس عفت نسبت به اعراض و نفوس و اموال را مورد تجاوز قرار مي‌دهد، آري كسي كه مست شده و نمي‌داند چه مي‌گويد و چه مي‌كند، هيچ جلوگيري كه از افسار گسيختگي مانعش شود ندارد، و كمتر جنايتي است كه در اين دنياي مالامال از جنايات ديده شود و شراب در آن دخالت نداشته باشد، بلكه مستقيم و يا حد اقل غير مستقيم در آن دخالت دارد.

و اما ضررهاي عقليش اين است كه عقل را زايل و تصرفات عقل را نامنظم و مجراي ادراك را در حال مستي و خماري تغيير مي‌دهد، و اين قابل انكار نيست و بدترين گناه و فساد ترجمه الميزان، ج‌۲،

  • نام منبع :
    ترجمه تفسیر المیزان
    موضوع :
    قرن 14
تعداد بازدید : 18177
صفحه از 688
پرینت  ارسال به