87
ترجمه تفسیر المیزان

معرفي دشمن و مراد از جمله" الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ" الذين حالهم حال القتال مع المؤمنين باشد، يعني كساني كه حالشان حال قتال با مؤمنين است، و كساني كه در مكه چنين حالي را داشته‌اند همان مشركين مكه بودند.

پس سياق اين آيات سياق آيه:" أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلي نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ، الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ، إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ" «۱» است كه اذن در آن اذني است ابتدايي، در قتال با مشركيني كه مقاتله مي‌كنند نه اينكه معنايش شرط باشد.

[اشاره به جنبه دفاعي قتال در اسلام]... ص: ۸۸

علاوه بر اينكه آيات پنجگانه همه متعرض بيان يك حكم است، با حدود و اطرافش و لوازمش به اين بيان كه جمله" وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ" اصل حكم را بيان مي‌كند و جمله:

" لا تعتدوا..." حكم نامبرده را از نظر انتظام تحديد مي‌كند، و جمله" و اقتلوهم..."، از جهت تشديد آن را تحديد مي‌نمايد و جمله:" وَ لا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ..."، آن را از جهت مكان و جمله:" وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّي لا تَكُونَ فِتْنَةٌ..." از جهت زمان و مدت تحديد مي‌نمايد، و جمله" الشَّهْرُ الْحَرامُ..." بيان مي‌كند كه اين حكم جنبه قصاص در جنگ و آدم‌كشي و خلاصه معامله به مثل دارد، نه جنگ ابتدايي و تهاجمي و جمله" و انفقوا..." مقدمات مالي اين قتال را فراهم مي‌كند، تا مردم براي مجهز شدن انفاق كنند پس به نظر نزديك چنين مي‌رسد كه نزول هر پنج آيه در باره يك امر بوده باشد، نه اينكه اول آيه‌اي نازل، و سپس آيه بعدي آن را نسخ كرده باشد، آن طور كه بعضي احتمالش را داده‌اند، و نه اينكه در شؤوني مختلف نازل شده باشد، كه بعضي ديگر احتمالش را داده‌اند، بلكه به يك غرض نازل شد، و آن تشريع قتال با مشركين مكه است كه، سر جنگ با مؤمنين داشتند.

" وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ..."

قتال به معناي آن است كه شخصي قصد كشتن كسي را كند، كه او قصد كشتن وي را دارد، و در راه خدا بودن اين عمل به اين است كه غرض تصميم گيرنده اقامه دين و اعلاي كلمه توحيد باشد، كه چنين قتالي عبادت است كه بايد با نيت انجام شود، و آن نيت عبارت است از رضاي خدا و تقرب به او، نه استيلا بر اموال مردم و ناموس آنان.

پس قتال در اسلام جنبه دفاع دارد، اسلام مي‌خواهد به وسيله قتال با كفار از حق قانوني انسان‌ها دفاع كند، حقي كه فطرت سليم هر انساني به بياني كه خواهد آمد آن را براي

__________________________________________________

(۱)اذن داده شد به كساني كه مورد جنگ واقع مي‌شوند چون به آنان ظلم شده و همانا خداوند به ياري آنان قادر است. كساني كه از شهرهاي خود خارج شده‌اند به ناحق چون گفته‌اند پروردگار ما اللَّه است." سوره حج آيه ۴۰"

ترجمه الميزان، ج‌۲،


ترجمه تفسیر المیزان
86

و ايشان را هر جا كه دست يافتيد به قتل برسانيد و از ديارشان مكه بيرون كنيد همانطور كه شما را از مكه بيرون كردند و فتنه آنان از اين كشتار شما شديدتر بود ولي در خود شهر مكه كه خانه امن است با ايشان نجنگيد مگر اينكه ايشان در آنجا با شما جنگ بياغازند كه اگر خود آنان حرمت مسجد الحرام را رعايت ننموده جنگ را با شما آغاز كردند شما هم بجنگيد كه سزاي كافران همين است (۱۹۱).

حال اگر از شرارت و جنگ در مكه دست برداشتند شما هم دست برداريد كه خدا آمرزگاري رحيم است (۱۹۲).

و با ايشان كارزار كنيد تا به كلي فتنه ريشه‌كن شود و دين تنها براي خدا شود و اگر به كلي دست از جنگ برداشتند ديگر هيچ دشمني و خصومتي نيست مگر عليه ستمكاران (۱۹۳).

اگر آنان حرمت ماه حرام را شكستند شما هم بشكنيد چون خدا قصاص را در همه حرمت‌ها جايز دانسته پس هر كس بر شما ستم كرد شما هم به همان اندازه كه بر شما ستم روا داشتند بر آنان ستم كنيد و نسبت به ستم بيش از آن از خدا بترسيد و بدانيد كه خدا با مردم با تقوا است (۱۹۴).

و در راه خدا انفاق كنيد و خويشتن را به دست خود به هلاكت نيفكنيد و احسان كنيد كه خدا نيكوكاران را دوست دارد (۱۹۵)

بيان آيات... ص: ۸۷

اشاره

سياق آيات شريفه دلالت دارد بر اينكه همه يكباره و با هم نازل شده و اينكه همه يك غرض را ايفا مي‌كنند، و آن عبارت است از فرمان جنگ براي اولين بار با مشركين مكه، و اينكه مي‌گوئيم با خصوص مشركين مكه از اينجا مي‌گوئيم كه در اين آيات به ايشان تعريض شده، كه مؤمنين را از مكه بيرون كردند، و نيز متعرض مساله فتنه و امر قصاص است، و نيز نهي مي‌فرمايد از اينكه اين جنگ را پيرامون مسجد الحرام انجام دهند، مگر اينكه مشركين در آنجا جنگ را آغاز كنند و همه اينها اموري است مربوط به مشركين مكه.

علاوه بر اين در اين آيات قتال را مقيد به قتال كرده، و فرموده: (وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ، الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ، در راه خدا قتال كنيد با كساني كه با شما قتال مي‌كنند) و معلوم است كه معناي اين كلام اشتراط قتال به قتال نيست، و نمي‌خواهد بفرمايد اگر قتال كردند شما هم قتال كنيد، چون در آيه كلمه (ان- اگر) به كار نرفته، از سوي ديگر قيد نامبرده احترازي هم نمي‌تواند باشد، تا معنا اين شود كه تنها با مردان قتال كنيد نه با زنان و كودكان لشكر دشمن، (كه بعضي اينطور معنا كرده‌اند) براي اينكه قتال با زنان و اطفال كه قدرت بر قتال ندارند عملي بي‌معنا است، و معنا ندارد بفرمايد با آنان مقاتله (جنگ طرفيني) مكن، بلكه اگر منظور اين بود بايد بفرمايد: زنان و كودكان را مكشيد.

بلكه ظاهر آيه اين است كه فعل" يُقاتِلُونَكُمْ" براي حال و وصفي باشد براي اشاره و ترجمه الميزان، ج‌۲،

  • نام منبع :
    ترجمه تفسیر المیزان
    موضوع :
    قرن 14
تعداد بازدید : 16052
صفحه از 688
پرینت  ارسال به