495
ترجمه تفسیر المیزان

و تقدير آيه" ذا سراج منير- صاحب سراجي منير" است، بيهوده خود را به زحمت انداخته‌اند.

" وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ بِأَنَّ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ فَضْلًا كَبِيراً" كلمه" فضل" به معناي عطا كردن بدون استحقاق گيرنده است، و در جاي ديگر عطاي خود را توصيف كرده و فرموده:" مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها" «۱»، و نيز فرموده:

" لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ" «۲»، كه در اين دو آيه بيان كرده كه او از ثواب آن قدر مي‌دهد، كه يك مقدارش در مقابل عمل قرار مي‌گيرد، و بيشترش در مقابل عملي قرار نمي‌گيرد، و اين همان فضل است، و در آيه شريفه هيچ دليلي نيست بر اينكه دلالت كند كه اين اجر زيادي مخصوص آخرت است.

" وَ لا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ دَعْ أَذاهُمْ وَ تَوَكَّلْ عَلَي اللَّهِ..."

معناي اطاعت كافران و منافقان در اول سوره گذشت.

" وَ دَعْ أَذاهُمْ" يعني آنچه به تو آزار مي‌رسانند رها كن، و در مقام پي‌گيري آن برميا، و خود را مشغول بدان مساز، دليل بر اينكه معنايش اين است كه ما گفتيم، جمله" وَ تَوَكَّلْ عَلَي اللَّهِ" است، يعني تو خود را در دفع آزار آنان مستقل ندان، بلكه خدا را وكيل خود در اين دفع بدان، و خدا براي وكالت كافي است.

بحث روايتي [رواياتي در باره فضيلت ذكر خدا در ذيل آيه:" يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً"]..... ص: ۴۹۵

در كافي به سند خود از ابن قداح، از امام صادق (ع) روايت كرده كه گفت: هيچ چيزي در عالم نيست مگر آنكه حد و اندازه‌اي دارد، كه وقتي بدان حد رسيد تمام مي‌شود، مگر ذكر خدا كه هيچ حدي برايش نيست، كه بگويي وقتي از اين حد گذشت ديگر ذكر خدا خوب نيست، خداي عز و جل واجباتي را واجب كرد كه هر كس آن واجبات را بجا آرد حدش را آورده، مثلا ماه مبارك رمضان حد روزه واجب، و حج خانه خدا، حد آن است، هر كس آن ماه را روزه بدارد، و حج واجب را بجا بياورد، حدش را آورده، اما ذكر خدا چنين نيست، چون خدا به اندك آن راضي نيست، و براي زيادش هم حدي معين نكرده، امام (ع) سپس اين آيه را تلاوت كرد:" يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا"،

__________________________________________________

(۱)هر كس كار نيك كند ده برابر اجر دارد. سوره انعام، آيه ۱۶۰.

(۲)هر چه بخواهند در اختيار دارند و بيش از خواستشان نيز نزد ما هست. سوره ق، آيه ۳۵.

ترجمه الميزان، ج‌۱۶،


ترجمه تفسیر المیزان
494

و او به شما مهربان است" چون قبلا نام مؤمنين ذكر شده بود، ولي اين طور نفرمود، بلكه نام مؤمنين را دو باره تكرار كرد، تا دلالت كند بر اينكه سبب رحمت خدا همانا صفت ايمان ايشان است.

" تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ وَ أَعَدَّ لَهُمْ أَجْراً كَرِيماً" از ظاهر سياق بر مي‌آيد كه كلمه" تحيتهم" مصدري است كه به مفعول خود اضافه شده است، و معنايش اين است كه ايشان تحيت گفته مي‌شوند، يعني روزي كه پروردگارشان را ملاقات مي‌كنند از ناحيه او و از ناحيه ملائكه او، به ايشان تحيت و سلام گفته مي‌شود، به اين معنا كه ايشان در روز لقاي خدا در امنيت و سلامتي هستند، و هيچ مكروهي و عذابي به ايشان نمي‌رسد.

" وَ أَعَدَّ لَهُمْ أَجْراً كَرِيماً"- يعني اجري بسيار بزرگ و آبرومند براي ايشان آماده كرده است.

[اشاره به معناي" شاهد" و" سراج منير" بودن پيامبر گرامي (صلي اللَّه عليه و آله و سلم)]..... ص: ۴۹۴

" يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً" معناي شاهد بودن رسول خدا (ص)، در تفسير آيه" لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَي النَّاسِ وَ يَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً" «۱» و در آيات ديگري كه مساله شهادت آن جناب را متعرض است، بيان كرده و گفتيم كه رسول خدا (ص) در دنيا شاهد بر اعمال امت است، و آنچه امت مي‌كنند او تحمل نموده روز قيامت آن را اداء مي‌كند، و نيز گفتيم: كه بعد از او امامان شاهد امت هستند، و آن جناب شاهد شاهدان است.

و معناي" مبشر" و" نذير" بودن او اين است كه مؤمنين مطيع خدا و رسول را به ثواب خدا و بهشت بشارت، و كفار عاصي را به عذاب خدا و آتش او انذار مي‌دهد.

" وَ داعِياً إِلَي اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنِيراً" دعوت آن جناب به سوي خدا همان دعوت مردم است به سوي ايمان به خداي يگانه، كه لازمه آن ايمان به دين خدا است، و اگر دعوت آن جناب را مقيد به اذن خدا كرد، بدان جهت است كه به مساله بعثت و نبوت او اشاره كند.

و" سراج منير" بودنش به اين است، كه آن جناب را طوري قرار داد كه مردم به وسيله او به سعادت خود و به راه نجاتشان از ظلمتهاي شقاوت و گمراهي هدايت شوند، و بنا بر اين، تعبير مزبور از باب استعاره است، و اينكه بعضي «۲» گفته‌اند: مراد از" سراج منير"، قرآن است،

__________________________________________________

(۱)سوره بقره، آيه ۱۴۳.

(۲)روح المعاني، ج ۲۲، ص ۴۶.

ترجمه الميزان، ج‌۱۶،

  • نام منبع :
    ترجمه تفسیر المیزان
    موضوع :
    قرن 14
تعداد بازدید : 7724
صفحه از 595
پرینت  ارسال به