1
نهج الفصاحه

نهج الفصاحة

مشخصات کتاب

سرشناسه: پاینده، ابوالقاسم، ۱۲۸۷ - ۱۳۶۳.، گردآورنده.

عنوان و نام پدیدآور: نهج الفصاحه: کلمات قصار پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم همراه با ترجمه فارسی و نمایه موضوعی / [گردآورنده ابوالقاسم پاینده] ؛ باهتمام غلامحسین مجیدی‌خوانساری.

مشخصات نشر: قم: انصاریان، ۱۳۸۳.

مشخصات ظاهری: ۷۷۶ ص. ؛ ۵/۲۴× ۵/۱۷س‌م.

شابک: ۹۶۴-۴۳۸-۶۵۰-۷

یادداشت: پشت جلد به انگلیسی: Nahj Al-Fasahah= Peak of rhetorics maxims of the...

یادداشت: کتابنامه به صورت زیرنویس.

یادداشت: نمایه.

موضوع: محمد(ص)، پیامبر اسلام، ۵۳ قبل از هجرت - ۱۱ق. -- کلمات قصار.

موضوع: احادیث اخلاقی -- قرن ۱۴.

موضوع: احادیث شیعه -- قرن ۱۴.

شناسه افزوده: مجیدی، غلامحسین، ۱۳۴۶-، مصحح.

رده بندی کنگره: BP۱۴۲/۵/ب۲ن۹۰۴۱ ۱۳۸۲ب

رده بندی دیویی: ۲۹۷/۲۱۸

شماره کتابشناسی ملی: ۱۰۵۸۳۱۵

مقدمه

مقدمه مؤلف

بسم اللَّه الرّحمن الرّحیم

کلمات گهربار پیامبرصلی الله علیه وآله، آن شمس فروزان تاریکی‌ها و روشنی بخش و هدایت‌گر انسان‌ها، کلامی بر گرفته از وحی و الهامات الهی و تفسیر کننده سخن حق است. این سخنان، تمامی احکام و مسائل مورد نیاز زندگی انسان‌ها را در برگرفته، به گونه‌ای که با هیچ مسئله‌ای مواجه نمی‌شویم، جز آن که رهنمودهای ایشان، چراغ راه ما در آن مرحله است: «و نزّلنا عَلیکَ الکِتابَ تِبیاناً لِکُلّ شَی‌ءٍ»(۱) ؛ و ما این کتاب آسمانی را بر تو نازل کردیم که بیان همه چیز در آن است.

اگر تاریخ را ورق بزنیم، نافذتر، فرهنگ آفرین‌تر، آگاهی بخش‌تر وتمدن سازتر از شخصیت والای الهی او را پیدا نخواهیم کرد ؛ کسی که تمامی رفتار و کردارش مورد نظر و رضایت خداوند است. آن حضرت، نه فقط در عرصه دین و اخلاق، بلکه در تمام زمینه‌ها، کلمات و راهنمایی نافذ و هدایت گری دارد.

اوست پیامبری که دارای خلق عظیم است: «إنّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ»(۲) ؛ به راستی که تو را خویی والاست.

اوست پیامبری که نرمخوی و مهربان است: «فَبِما رَحمَةٍ مِنَ اللَّه لِنتَ لَهُم و لَو کُنتَ فَظّاً غَلیظَ القَلبِ لانفَضُّوا مِن حَولِکَ»(۳) ؛ پس به (برکت)رحمت الهی با آنان نرمخو (و پرمهر)شدی و اگر تند خو و سخت دل بودی، قطعاً از پیرامون تو پراکنده می‌شدند.

اوست پیامبری که دعوت گر به سوی خدا و چراغ فروزان است: «و داعِیاً إلَی اللَّه بِإذنِهِ و سِراجاً مُنیراً»(۴) ؛ و دعوت کننده به سوی خدا به فرمان او، و چراغی تابناک است.

او متصّف به جمیع صفات خوبان و نیکان است: «آنچه همه خوبان دارند تو تنها داری».

وجود مقدس پیامبر اسلام‌صلی الله علیه وآله همچون خورشید تابانی است که ظلمت‌های جهل و شرک و نفاق و کفر را از افق آسمان روح انسان‌ها می‌زداید و انسان را تا منتهی الیه کمال - جایی که انسان بجز خدا را نبیند - می‌کشاند.

دشمنان پیامبر

آن گونه که نابینایان از نور آفتاب استفاده نمی‌کنند و خفاشانی که چشمانشان توانایی دیدن نور خورشید را ندارد ؛ خود را از آن پنهان می‌دارند، کوردلان لجوج و خفاش صفتان کوردل نیز از نور پیامبر هرگز استفاده نکرده و نمی‌کنند. تا جایی که دست در گوش می‌نهادند تا آهنگ روح بخش قرآن را از زبان او نشنوند. ابوجهل وار می‌زیستند تا مرگشان فرا می‌رسید ؛ ابوجهلی که چهارده سال کنار نور بود، اما نتوانست نور را درک کند و با همان جهل و نادانی مُرد ؛ چرا که او با دید جاهلانه و دنیایی به پیامبر می‌نگریست و پیامبر را همان بچه یتیم عبداللَّه می‌دید، نه برگزیده و مبعوث شده از طرف پروردگار و نه خلیفة اللَّه روی زمین.

امثال او نه تنها از نور او استفاده نکردند، بلکه با دشمنی‌های خود موجب اذیت و آزار آن حضرت می‌شدند. ولی پیامبر در برابر همه این آزار و اذیت‌ها ایستادگی نمود و در مقابل تمام زخم زبان‌ها و بدگویی‌ها و جسارت‌ها و آزارهای بدنی و روحی تسلیم دشمنان نشده و سرانجام در اهداف خود پیروز شد.

هدف پیامبر

پیامبرصلی الله علیه وآله با تبلیغ و مبارزه با ظلم و فساد، رسالت خود را دنبال نمود ؛ رسالتی که خود فرمود: «إنّما بُعثت لأتمم مکارم الأخلاق»(۵) ؛ همانا من برای تکمیل مکارم اخلاق برانگیخته شدم.

مسئله تهذیب نفس و متخلق شدن به محاسن اخلاقی چنان اهمیت دارد که پیامبراکرم‌صلی الله علیه وآله تکمیل نمودن اخلاق را، هدف بعثت خود می‌شمرد و از او به عنوان جهاد اکبر یاد می‌کند. مرحوم طبرسی در مجمع البیان درباره آیه «وَ جاهِدهُم بِهِ جِهاداً کَبیراً»(۶)می‌فرماید: این آیه دلیل روشنی است بر اینکه جهاد فکری و تبلیغاتی در برابر وسوسه‌های گمراهان و دشمنان حق، از بزرگترین جهادهاست. و حتی ممکن است حدیث معروف پیامبر که فرمود: «رَجَعنا مِن الجِهاد الأصغَر إلی الجِهاد الأکبَر» ؛ (۷)«ما از جهاد کوچک به سوی جهاد بزرگ بازگشتیم»، اشاره به همین جهاد و عظمت کار دانشمندان و علما در تبلیغ دین باشد. در قرآن آمده است:

«کَما أرسَلنا فیکُم رَسولاً مِنکُم یَتلُوا عَلیکُم آیاتِنا و یُزَکّیکُم و یُعَلِّمُکُمُ الکِتابَ و الحِکمَةَ و یُعَلِّمُکُم ما لَم تَکونوا تَعلَمونَ»(۸) ؛ رسولی در میان شما از نوع خودتان فرستادیم که آیات ما را برای شما می‌خواند و شما را تزکیه می‌کند و کتاب و حکمت می‌آموزد و آنچه را که نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد.

این آیه هدف از بعثت را روشن می‌کند ؛ آغاز کار رسول خدا و دستور جاودانه اسلام را به دست رسول خدا می‌سپارد و هدف او را چنین بیان می‌کند که پیامبر سخنان خدا را بر نظام صحیح و مناسبی پی در پی بر شما می‌خواند تا قلوبتان را آماده پذیرش معانی آن کند. او شما را پرورش می‌دهد و با کمک گرفتن از آیات خدا بر کمالات معنوی و مادی شما می‌افزاید و روحتان را نمو می‌دهد ؛ گل‌های فضیلت را بر شاخسار وجودتان آشکار می‌سازد و انواع صفات زشت را - که در عصر جاهلیت جامعه شما را فرا گرفته بود - از آن می‌زداید و کتاب و حکمت را به شما می‌آموزد.

او الگوی برانگیخته از طرف پروردگار است که برای نجات و سعادت ما آمده است: «لَقَد کانَ لَکُم فی رَسولِ اللَّهِ أُسوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَن کانَ یَرجُوا اللَّهَ و الیَومَ الآخِرَ و ذَکَرَ اللَّهَ کَثیراً»(۹) ؛ قطعاً برای شما در رفتار رسول خدا مایه اقتدا و سرمشق زندگی است برای کسی که به خدا و روز واپسین امید دارد و خدا را بسیار یاد می‌کند.

کلام او

او الگویی است که کلامش، عملش، رفتارش و همه خصوصیاتش الهی است. خود حضرت می‌فرماید که من تنها از دستورات و تعلیماتی پیروی می‌کنم که از طریق وحی و از ناحیه پروردگار به من می‌رسد: «إن أَتّبِعُ إلاَّ ما یُوحی إلَیَّ»(۱۰) ؛ من جز از آنچه به من وحی می‌شود پیروی نمی‌کنم.

از این جمله استفاده می‌شود که هر چه داشت و هر چه کرد و هر چه گفت، از وحی آسمانی سرچشمه گرفته بود. و در جای دیگر نیز فرمود:

«وَ ما یَنطِقُ عَنِ الهَوی، إن هُوَ إلاّ وَحیٌ یُوحی»(۱۱) ؛ هرگز از روی هوای نفس سخن نمی‌گوید. آنچه می‌گوید، جز وحی‌ای که به او القا می‌شود نیست.

چرا که گمراهی‌ها غالباً نتیجه پیروی از هوای نفس است: «وِ لا تَتّبِعِ الهَوی فَیُظِلَّکَ عَن سَبیلِ اللَّه»(۱۲) ؛ از هوای نفس پیروی مکن که تو را از طریق خداوند گمراه می‌سازد.

کلام او هرگز انسان را به انحراف نمی‌کشاند، بلکه راه سعادت را به دنبال دارد تا جایی که خداوند در قرآن قسم یاد می‌کند و می‌فرماید: «ما ضَلَّ صاحِبُکُم وَ ما غَوی»(۱۳) ؛ هرگز دوست شما - محمد- منحرف نشده و مقصد را گم نکرده است.

چرا که او رسول خداست و خداوند در تمام زمینه‌ها راه صحیح را به او تعلیم می‌نماید ؛ چنان که پیامبر را در قرآن مخاطب قرار می‌دهد و می‌فرماید: «و اتَّبعْ ما یوحی إلَیکَ مِن ربِّکَ»(۱۴) ؛ از آنچه از طرف پروردگارت به تو وحی می‌شود پیروی کن.

وظیفه ما در مقابل پیامبر


نهج الفصاحه
  • نام منبع :
    نهج الفصاحه
    موضوع :
    خطب ، کلمات و مکاتیب رسول
تعداد بازدید : 5852
صفحه از 172
پرینت  ارسال به