217
تفسیر مجمع البیان (ترجمه)

بيان آيه ۶۶- ۶۷- ۶۸... ص: ۲۲۰

قرائت... ص: ۲۲۰

ابن كثير و نافع و ابن عاعر «ان اقتلوا» را بضم نون و «او اخرجوا» را بضم واو و عاصم و حمزه بكسر نون و واو و ابو عمرو بكسر نون و ضم واو قرائت كرده‌اند.

ابن عامر «الا قيلا» بنصب خوانده است و در قرآنهاي اهل شام نيز به نصب است. ديگران برفع خوانده‌اند.

علت اينكه ابو عمرو در «ان قتلوا» و «او اخرجوا» ميان نون و واو فرق گذارده، اين است كه ضمه براي واو نيكوتر است، زيرا شباهت دارد بواو ضمير و جمهور معتقدند كه واو ضمير را بضم بايد خواند مثل: «لا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ» «سوره بقره ۲۳۷) علت ضمه نون در «ان اقتلوا» اين است كه نون بجاي همزه وصل است كه بخاطر ضم عين الفعل مضموم است. در ضمه واو «او اخرجوا» اين وجه و وجه سابق هر دو جاري است. بدينترتيب در نظاير اين كلمه نيز ضمه بهتر از كسره است، زيرا حرفي كه مضموم مي‌شود بجاي همزه است. دليل كساني كه نون و واو را كسره داده‌اند اين است كه اين دو حرف، جداي از فعلي كه مضموم العين است مي‌باشند و همزه متصل به فعل است و نمي‌توان حرف منفصل را به منزله حرف متصل قرار داد.

در مورد «الا قليل» بهتر رفع است تا بدل او واو «فعلوا» باشد، مثل اينكه گفته است: «ما فعله الا قليل» و كسي كه نصب داده است، نفي را بمنزله ايجاب قرار داده است چه جمله منفي و چه جمله مثبت هر دو كلام تام هستند، پس همانطوري كه مستثني ما در جمله مثبت، منصوب مي‌شود، در جمله منفي نيز منصوب مي‌شود.

اعراب... ص: ۲۲۰

لو: اين حرف براي امتناع است مثل. «لو اتاني زيد لا كرمته» مقصود اين

ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‌۵،


تفسیر مجمع البیان (ترجمه)
216

[سوره النساء (۴): آيات ۶۶ تا ۶۸]... ص: ۲۱۹

اشاره

وَ لَوْ أَنَّا كَتَبْنا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيارِكُمْ ما فَعَلُوهُ إِلاَّ قَلِيلٌ مِنْهُمْ وَ لَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا ما يُوعَظُونَ بِهِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَشَدَّ تَثْبِيتاً (۶۶) وَ إِذاً لَآتَيْناهُمْ مِنْ لَدُنَّا أَجْراً عَظِيماً (۶۷) وَ لَهَدَيْناهُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً (۶۸)

«۱»

ترجمه... ص: ۲۱۹

اگر بر آنها واجب مي‌كرديم كه خود را بكشيد يا از ديارتان خارج شويد، جز كمي از آنها انجام نمي‌دادند و اگر آنها پندي را كه به ايشان داده مي‌شد، بكار مي- بستند، براي ايشان بهتر و براي ثبات بر ايمان محكمتر بود و اگر چنين مي‌كردند از جانب خود به آنها پاداشي بزرگ مي‌داديم و آنها را براه راست هدايت مي‌كرديم.

__________________________________________________

(۱)- سوره نساء آيه ۶۶ و ۶۷ و ۶۸ جزء پنجم سوره ۴

ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‌۵،

  • نام منبع :
    تفسیر مجمع البیان (ترجمه)
    موضوع :
    قرن 14
تعداد بازدید : 5623
صفحه از 317
پرینت  ارسال به