281
تفسیر مجمع البیان (ترجمه)

بيان آيه ۹۰... ص: ۲۸۴

لغت... ص: ۲۸۴

حصر: تنگي. هر كس از چيزي يا كاري با سختي به تنگ آيد، گويند: حصر يافته.

اعتزال: دور شدن از چيزي. احرص گويد:

يا بيت عاتكة الذي اتعزل حذر العدي و به الفؤاد موكل

يعني: اي خانه عاتكه كه از آن كناره مي‌گيرم مثل دشمنان، در حالي كه دل به آن بستگي دارد.

گروهي از مسلمين را معتزله، مي‌نامند زيرا از مجلس درس حسن بصري كناره گيري كردند، با اينكه از اصحاب درس وي شمرده مي‌شدند. علت كناره‌گيري و اعتزال ايشان اين بود كه: چون واصل بن عطا قول به بطلان جبر و تفويض را ابطال و

«امر بين الامرين»

و حد وسط ميان آن دو را اختيار كرد و عمرو بن عبيد و جماعتي از او متابعت كردند، ناچار شدند كه از حسن بصري و اصحاب او كناره‌گيري كنند، از اينرو مردم ايشان را «معتزله» خواندند و اين نام هم چنان براي ايشان باقي ماند.

اعراب... ص: ۲۸۴

حضرت صدورهم: جمله محلا منصوب و حال است. حرف «قد» نيز مقدر است زيرا فعل ماضي وقتي مي‌تواند حال واقع شود كه همراه آن حرف «قد» باشد زيرا اين حرف فعل ماضي را به حال نزديك مي‌سازد. ممكن است اين جمله محلا منصوب و صفت باشد براي موصوفي محذوف كه حال بوده است.

مقصود... ص: ۲۸۴

اشاره

از آنجا كه خداوند، در آيه پيش دستور داده بود كه مؤمنان با آنهايي كه از بلاد شرك، مهاجرت نمي‌كنند، بجنگند و با آنها دوستي نكنند، اكنون از جمله ايشان ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‌۵،


تفسیر مجمع البیان (ترجمه)
280

[سوره النساء (۴): آيه ۹۰]... ص: ۲۸۳

اشاره

إِلاَّ الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلي قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ أَوْ جاؤُكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقاتِلُوكُمْ أَوْ يُقاتِلُوا قَوْمَهُمْ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقاتِلُوكُمْ وَ أَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَما جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلاً (۹۰)

«۱»

ترجمه... ص: ۲۸۳

مگر آنان كه بقومي مي‌پيوندند كه ميان شما و ايشان پيماني باشد يا نزد شما آيند در حالي كه از جنگ با شما و جنگ با قوم خود به تنگ آمده باشند و اگر خدا مي‌خواست، آنان را بر شما مسلط مي‌خواست و با شما مي‌جنگيدند. پس اگر از شما كنار بگيرند و با شما نجنگند و در برابر شما رام و منقاد باشند، خداوند شما را بر ايشان تسلطي قرار نداده است.

__________________________________________________

(۱)- آيه ۹۰ سوره نساء جزء پنجم سوره ۴

ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‌۵،

  • نام منبع :
    تفسیر مجمع البیان (ترجمه)
    موضوع :
    قرن 14
تعداد بازدید : 5637
صفحه از 317
پرینت  ارسال به