49
تفسیر مجمع البیان (ترجمه)

بيان آيه ۱۲... ص: ۵۲

قرائت... ص: ۵۲

بنا به روايت شواذ، حسن «يورث» را به كسر راء خوانده است و عيسي بن عمر ثقفي «نورث» به تشديد راء قرائت كرده است و حسن نيز قرائت كرده است: «غير مضار وصية» به اضافه «مضار» به «وصيت» «يورث» (بفتح راء و كسر راء) و «يورث» (بفتح را و تشديد آن) از ماده «ورث» هستند اولي از باب افعال و دومي از باب تفعيل است و هر دو از افعالي هستند كه احتياج بدو مفعول دارند و هر گاه بصيغه معلوم قرائت شوند يكي از مفعولهاي آنها محذوف است يعني «يورث وارثه ماله» (بارث مي‌دهد مال خود را بوارث خود) نه تنها حذف يك مفعول جايز است بلكه گاهي هر دو مفعول هم حذف مي‌شود مثل:

باي كتاب ام بأية سنة تري حبهم عاراً علي و تحسب

يعني: بكدام كتاب يا بكدام سنت، محبت ايشان را بر من ننگ ديده و ننگ مي‌پنداري. فعل «تحسب» هر دو مفعولش حذف شده است.

اگر «غير مضار وصية» (باضافه) بخوانيم معني آن اين است كه: از جهت وصيت، يا هنگام وصيت، ضرر زننده نباشيد، چنان كه طرفه گويد: «بضة المجرد» يعني نرمي پوست در موقع تجرد و چنان كه گفته مي‌شود: «شجاع حرب و كريم مسألة» يعني دلير در موقع جنگ و بزرگوار و صاحب كرم در موقع سؤال.

لغت... ص: ۵۲

كلاله: اصل اين كلمه احاطه و فرا گرفتن است چنان كه «اكليل» سر را احاطه مي‌كند و «كل» عدد را فرا مي‌گيرد و كلاله، اصل نسب را كه از نسب پدري و فرزندي است فرا مي‌گيرد و (منظور از آن خواهران و برادران ميت هستند) ابو مسلم، اين

ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‌۵،


تفسیر مجمع البیان (ترجمه)
48

[سوره النساء (۴): آيه ۱۲]... ص: ۵۱

اشاره

وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِها أَوْ دَيْنٍ وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِها أَوْ دَيْنٍ وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصي بِها أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ (۱۲)

«۱»

ترجمه:... ص: ۵۱

و براي شماست نصف تركه زنانتان اگر فرزندي نداشته باشند و اگر داراي فرزند باشند براي شما يك چهارم است بعد از اجراي وصيتي كه كرده‌اند اداي ديني كه دارند و براي زنان شما يك چهارم تركه بر شماست اگر براي شما فرزندي نباشد، پس اگر داراي فرزند هستيد، براي ايشان يك هشتم تركه شماست بعد از اجراي وصيتي كه كرده‌ايد يا اداي ديني كه داريد و اگر مردي يا زني وارث كلاله‌اي دارد و داراي برادر يا خواهر مادري است، سهم هر كدام از آنها يك ششم و اگر بيشتر از يكي باشند در يك سوم بطور مساوي شريكند، بعد از وصيتي كه شده است يا ديني كه موجود است، حال آنكه نبايد طوري وصيت كنند كه بوارث زياني برسد اين است دستوري از جانب خداوند و خدا دانا و حكيم است.

__________________________________________________

(۱) آيه ۱۲ سوره نساء جزء چهارم سوره چهارم

ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‌۵،

  • نام منبع :
    تفسیر مجمع البیان (ترجمه)
    موضوع :
    قرن 14
تعداد بازدید : 5633
صفحه از 317
پرینت  ارسال به