ميراث حديث شيعه دفتر 3 - صفحه 8

اجازه نامه ها، حاوى بهترين اطلاعات كتابشناختى درباره كتب گذشتگان اند.
اجازه نامه ها، كتب متداول و رايج گذشته را مى نمايانند .
و .. .
به سخن ديگر ، اجازه ها منبعى بسيار غنى براى مطالعه تاريخ حديث و تطوّرات آن به شمار مى روند . همان گونه كه فرهنگ عمومى جوامع انسانى را نمى توان از كتابهاى خاصّى درآورد . بلكه بايد به شعرها ، مَثَل ها ، لباس ها، بازى ها ، حرفه ها ، محاورات و .. . رو كرد . ، به همان سان ، فرهنگ عمومىِ حديث نگارى و حديث پژوهى را نيز نمى توان از كتب حديث و درايه فرا گرفت ؛ بلكه بايد به همه كتابهاى شرح حديث ، ترجمه ها، لغت نامه هاى حديثى و مهمتر از همه : اجازه نامه ها مراجعه كرد .
طُرفه اينكه نگاه امروزه به اجازات . آنچنان كه در ميان اهل اين فنْ رايج است . ، از زاويه فرهنگ عمومى حديث است ، نه از زاويه تصحيح روايت و حفظ اسناد .
برخى نويسندگان ، به درستى ، فوايد اجازه نامه ها را برشمرده و گفته اند:
۱) اعتماد و اطمينان بيشتر به گفته ها و نوشته هاى شخص مجاز ؛
۲) دستيابى به شرح احوال و تاريخ زندگى و زندگى نامه علمى دانشمندان و شناخت نام و نشان و كنيه و لقب و نسب آنان و اطلاع يافتن بر طبقات و مشايخ و شاگردان و آثار ايشان كه از جهت تميز افراد از يكديگر و تشخيص اقوال و افعال هريك از آنان و بررسى اسناد روايات ، سودمند و مؤثّر است ؛
۳) اطلاع يافتن بر انديشه ها ، گرايش ها و كارهاى فردى و اجتماعى دانشوران ؛ چون قسمتى از اجازات ، متضمّن گواهى ها و اظهار نظرهاى مشايخ ، نسبت به شاگردان و معاصران يا بالعكس مى باشد و اين امر در قبول يا ردّ احاديث و اقوال رسيده از ايشان ، از جهت اطمينان به وثاقت يا عدم وثاقتشان ، تأثير بسزايى دارد ؛
۴) در بخشى از اجازات ، نكته هاى ارزنده علمى و فرهنگى فراوانْ نهفته است كه مى تواند در جهت شناخت تاريخ و محيط و اوضاع علمى و اجتماعى و سياسى عصر دانشمندان و راويان ، از جوانب مختلف ، مفيد و سودمند باشد ؛

صفحه از 492