(۸)
خرد ورزى از منظر قرآن و روایات

وحدانى نیا، ید الله

كارشناسى ارشد علوم قرآن و حدیث
دانشگاه علوم اسلامى رضوى
استاد راهنما: حجتى، سید محمد باقر
۱۳۸۴
تعداد صفحات : ۳۰۳
کلید واژه: عقل، تفكر

چکیده: عقل و خرد از دو وجه علمى و عملى برخوردار است، مبنى بر اینكه از یك سو مى تواند حق و خیر را از باطل و شر باز شناسد و از سوى دیگر، مانند عقال، زانوى هوا و هوس سركش انسان را مى بندد. پس عقل با دو ویژگى شناختن و باز داشتن همراه است كه وجه علمى آن بر وجه عمل آن مقدم است.عقل در قرآن به معناى فهمى است كه مطابق با فطرت انسان مى باشد; فهمى كه با سلامت فطرت و دورى از هواهاى نفسانى حاصل مى شود. قرآن عقل و خرد انسان را به عنوان یكى از منابع اصیل معرفت شناخته و اهمیت فوق العاده اى به آن مى دهد و همگان را به تعقل و تفكر در همه مسایل آیات آفاقى و انفسى، تاریخ گذشتگان و... دعوت مى كند. مرورى اجمالى در روایات معصومین(علیهم السلام)نیز بیانگر جایگاه رفیعى است كه عقل در نزد آن بزرگواران دارد.این رساله، در پنج فصل ترتیب یافته است:در فصل اول، كلیات پژوهش مطرح مى گردد.در فصل دوم، انواع عقل بر اساس اعتبارات مختلف، یعنى از نظر متعلق آن و از لحاظ اعتبار، منشأ و اهداف، و نیز عقل در فرهنگ و نصوص اسلامى، بررسى مى شود.در فصل سوم، عقل در قرآن، عقل و محدودیت توان آن در تشخیص حق و باطل، و عقل در منطق اخبار و احادیث مورد بحث قرار مى گیرد.در فصل چهارم، عوامل مؤثر در تكامل عقل از دیدگاه قرآن و روایات، و موانع خرد ورزى یا عوامل ركود اندیشه مورد بررسى واقع مى شود.و در فصل پنجم، از خردگرایى افراطى، خردستیزى افراطى، و خردگرایى معتدل بحث مى شود.